محرومیت‌زدایی شهرها و روستاهای کشور

محرومیت‌زدایی شهرها و روستاهای کشور

متأسفانه پس از گذشت سالها، محرومیت‌زدایی که از اهداف اساسی انقلاب اسلامی ایران بود به طور کامل محقق نشده است. علیرغم اقدامات ارزشمندی که در این حیطه انجام شده آمار رسمی مناطق محروم کشور حاکی از آن است که هنوز راه طولانی برای محرومیت‌زدایی در کشور وجود دارد. عدم توزیع عادلانه امکانات و خدمات در تمامی مناطق کشور موجب شده میزان توسعه و پیشرفت مناطق مختلف کشور اختلاف فاحشی داشته باشند. در تعریف مناطق محروم از ارزیابی مناطق مختلف بر اساس شاخص‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و محیطی استفاده می‌شود. در همین راستا هنگام تدوین برنامه‌های آتی توسعه، اقدامات اجرایی محرومیت‌زدایی بر اساس این ارزیابی‌ها و اولویت نیازهای هر منطقه صورت می‌گیرد.

جهت ارسال کمک آنلاین کلیک کنید

محرومیت‌زدایی
محروم‌ترین شهرها و روستاهای کشور

شاخص‌های اجتماعی و فرهنگی در تعیین مناطق محروم کشور

  • بعد خانوار

در تعریف تخصصی، تعداد افراد تحت سرپرستی یک خانواده “بعد خانوار” تعریف می‌شود. در کشورهای پیشرفته این شاخص با میزان توسعه محل زندگی ارتباط معکوس دارد. یعنی در مناطق توسعه یافته خانواده‌های کوچک‌تر زندگی می‌کنند. امّا کاهش بیش از حد این شاخص نیز می‌تواند اثرات منفی بر ساختار سنی کشور داشته و بیانگر پیر شدن جمعیت یک کشور باشد.

  • نرخ رشد واقعی جمعیت

این شاخص نیز به طور تخصصی برای تعیین اثرات میزان مهاجرت در رشد طبیعی جمعیت هر منطقه تعریف شده است. در نتیجه در اغلب مناطق محروم به دلیل آمار بالای مهاجرت و علیرغم افزایش جمعیت طبیعی منطقه، این شاخص منفی می‌شود که بیانگر شرایط نامناسب زندگی در آن منطقه است.

  • نسبت جنسی

این شاخص برای تعیین نسبت زنان و مردان منطقه است. در مناطق توسعه یافته نسبت زنان و مردان تقریباً برابر است. ولی در مناطق محروم، مهاجرت جوانان و مردان به دلیل کار دائم یا فصلی این نسبت را تغییر می‌دهد. این امر مشکلات و ناهنجاری‌های اجتماعی و فرهنگی فراوانی به همراه دارد.

  • نسبت شهرنشینی

اساساً وجود شهر در هر منطقه می‌تواند عامل ایجاد توسعه منطقه گردد. ایجاد شهر و تمرکز جمعیت در یک نقطه، موجب ایجاد شغل‌های گوناگون و جذب امکانات و خدمات گوناگون برای منطقه می‌شود. بنابراین پایین بودن نسبت شهرنشینی در مناطق محروم به وضوح بیانگر لزوم محرومیت‌زدایی در این مناطق است.

  • نرخ بی‌سوادی

میزان دانش و مهارت مردم یک منطقه با محرومیت آن منطقه ارتباط معکوس دارد. آمار بالای بی‌سوادی در میان مردم یک منطقه مانع بزرگی در مسیر رشد و توسعه منطقه محسوب می‌شود.

  • نرخ افراد تحصیل‌کرده

در مناطق توسعه یافته آمار افراد تحصیل کرده بیشتر است به همین ترتیب آمار افراد تحصیل کرده مناطق محروم بسیار پایین است.

  • نسبت مراکز درمانی و بهداشتی به جمعیت

یکی از اقدامات ضروری در راستای محرومیت‌زدایی در کشور دسترسی به مراکز درمانی و بهداشتی است. متأسفانه در مناطق محروم دسترسی به این مراکز به سختی صورت می‌گیرد و نسبت مراکز درمانی و بهداشتی به جمعیت ساکن در این مناطق بسیار کم است.

  • نسبت مراکز آموزشی، فرهنگی و ورزشی نسبت به جمعیت

روشن است که دسترسی همگان به امکانات آموزشی، فرهنگی و ورزشی از ملزومات محرومیت‌زدایی در کشور است. متأسفانه در مناطق محروم دسترسی به حداقل امکانات آموزشی نیز وجود ندارد و یا به سختی صورت می‌گیرد. این عامل سبب ایجاد دور باطل محرومیت در این مناطق می‌شود.

مطالب دیگر را در بلاگ ما بخوانید

شاخص‌های محیطی در تعیین مناطق محروم

  • منابع آب

از دیرباز آب به عنوان مایه حیات عامل مهمی در تشکیل تمدن در یک منطقه بوده است. هنوز هم منابع آب و میزان دسترسی هر منطقه به آب، نقش مهمی در میزان رشد و توسعه هر منطقه دارد.

  • شرایط آب و هوایی

میزان بارش و دمای هوا تأثیر مستقیمی بر نوع محصولات و میزان تولیدات و به تبع آن میزان اشتغال در هر منطقه دارد. یکی از معضلات مناطق محروم مشکلات آب و هوایی است که مانعی در مسیر رشد و توسعه منطقه است.

  • حاصلخیزی خاک

کیفیت خاک و میزان حاصلخیزی آن به ویژه در مناطق روستایی تأثیر مستقیمی بر رشد و توسعه منطقه دارد.

  • پتانسیل وقوع سیل،زلزله و …

معیارهایی مانند موقعیت جغرافیایی و میزان فرسایش خاک، مناطق مختلف را در معرض آسیب‌هایی مانند سیل و زلزله قرار می‌دهد. در نتیجه اگر امکانات و زیرساخت‌های لازم برای مقابله با این حوادث وجود نداشته باشد مانعی برای توسعه منطقه خواهد بود.

کلیک کنید  فعالیت‌های دامپزشکی در مناطق محروم

محروم‌ترین استان‌های کشور

پژوهش‌های فراوانی برای تعیین محروم‌ترین مناطق کشور بر اساس شاخص‌های اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی صورت گرفته است. متأسفانه باید گفت در تمام مناطق کشور مناطق محروم وجود دارد. تنها تفاوت استان‌های مختلف در درصد مناطق کمتر توسعه یافته و محروم آن است. بر اساس پژوهشی که در سال ۱۳۹۱ صورت گرفته استان‌هایی که دارای بیشترین میزان مناطق محروم (بیش از ۸۰ درصد) هستند و باید در برنامه‌های محرومیت‌زدایی در اولویت قرار گیرند عبارتند از:

  • سیستان و بلوچستان : ۱۰۰ درصد
  • ایلام: ۹۵ درصد
  • کهکیلویه و بویراحمد: ۸۸ درصد
  • کردستان: ۸۶ درصد
  • هرمزگان: ۸۱ درصد
  • بوشهر: ۸۷ درصد
  • خراسان جنوبی: ۸۵ درصد

درباره تامین مسکن نیازمندان بخوانید ( کلیک کنید )

بهترین راهکار محرومیت‌زدایی در کشور

با در نظر گرفتن معیارهای فوق می‌توان گفت بهترین و مؤثرترین راهکار محرومیت‌زدایی، توانمندسازی مردم مناطق محروم با استفاده از ظرفیت‌های هر منطقه است. به عنوان مثال یکی از اقداماتی که در راستای محرومیت‌زدایی روستاهای استان کرمان صورت گرفته احداث کارگاه‌های قالی‌بافی در این منطقه است. با توجه به مهارت زنان این منطقه در هنر قالی‌بافی احداث کارگاه‌ها و تضمین فروش محصولات آنها نتیجه بسیار خوبی به همراه داشته است.

در نتیجه می‌توان گفت حمایت از ظرفیت‌های بومی و کارشناسان محلی در ارائه طرح‌های محرومیت‌زدایی در کشور بهترین راهکار به شمار می‌رود که همواره نتایج درخشانی به همراه داشته است.

همچنین می توانید وارد صفحه همکاری با ما شوید و با ما همکاری کنید و میتوانید کمک های خود را به صورت پرداخت حمایت مالی برای ما ارسال کنید

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان