صرف وجوهات شرعی در کار خیر

صرف وجوهات شرعی در کار خیر

آنچه امروزه به عنوان وجوهات شرعی شناخته می‌شود مبالغی است که مطابق قوانین دین اسلام در قالب خمس، زکات و موقوفات پرداخت می‌شود. البته در اغلب موارد، خمس و زکات که پرداخت آنها واجب است به عنوان وجوهات شرعی مدنظر است. در تعالیم شیعه این وجوهات در زمان غیبت باید به حاکم شرع و یا علمای دینی عادل و جامع الشرایط پرداخت شود. بر طبق همان تعالیم نیمی از این وجوه به سادات فقیر اختصاص دارد و برای نیم دیگر آن که با عنوان سهم امام شناخته می‌شود نیز موارد مصرف خاصی معین شده است.

مطالب دیگر را در بلاگ ما بخوانید

وجوهات شرعی

موارد وجوب خمس

در جامعه امروز منطور از وجوهات شرعی در اغلب اوقات خمس است. موارد وجوب خمس مطابق آیات و روایات عبارتند از: منفعت کسب، معدن، گنج، مال حلال مخلوط به حرام، غنیمت جنگی، جواهری که با غواصی به دست آید و زمینی که کافر ذمی از انسان بخرد. روشن است که در شرایط عادی خمس بر منفعت کسب تنها موردی است که برای عموم مردم واجب است.

منفعت کسب چیست؟

مازاد بر درآمد انسان در یک سال خمسی را منفعت کسب می‌گویند. یعنی هر فردی یک زمانی از سال (مثلاً ابتدای مهر ماه) را به عنوان مبدأ سال خمسی خود تعیین می‌کند. پس از گذشت یک سال و مصرف درآمد برای مخارج زندگی خود و خانواده (در ابتدای مهر ماه سال آینده) اگر مالی اضافه باقی بماند و به عبارتی فرد توانایی پس‌انداز داشته باشد لازم است خمس این مبلغ یعنی یک پنجم آن را به حاکم شرع اهدا کند. البته در پرداخت خمس موارد استثنا نیز وجود دارد.

کلیک کنید  آثار و برکات قرض‌الحسنه

اموالی که خمس ندارند

  • مالی که به ارث رسیده باشد.
  • هدیه (جایزه، عیدی، …) یا مالی که به انسان بخشیده شود.
  • مالی که به عنوان مهریه به زنان پرداخت می‌شود.
  • مالی که تحت عنوان زکات، خمس یا صدقه به فردی بخشیده شود.

همچنین می توانید وارد صفحه همکاری با ما شوید و با ما همکاری کنید و میتوانید کمک های خود را به صورت پرداخت حمایت مالی برای ما ارسال کنید

کمک به نیازمندان

موارد مصرف سهم امام

به طور کلی مصرف سهم امام که بر عهده حاکم شرع قرار دارد باید در مواردی صرف شود که مصلحت دین و رضایت امام زمان در آن باشد. در واقع این وجوهات شرعی از اموال حکومت اسلامی محسوب شده و تشخیص موارد مصرف بر عهده ولی امر مسلمین قرار دارد و ایشان بر مبنای علم و آگاهی خود این مبالغ را هزینه می‌کنند. به عنوان مثال بخشی از سهم امام را به منظور توسعه علوم دینی می‌توان برای رفع امور طلاب علوم دینی مورد استفاده قرار داد. این امر در حقیقت به منظور گسترش و ترویج دین اسلام صورت می‌گیرد. علاوه بر آن سهم امام با اذن حاکم شرع در موارد بسیاری از قبیل ساخت مدرسه، مسجد، کتابخانه و هر کار خیری که رضایت و تأیید امام زمان را به همراه داشته باشد قابل استفاده است. به عبارت دیگر بنا به شرایط زمانه حاکم شرع و مراجع تقلید می‌تواند موارد مصرف وجوهات شرعی را تعیین نمایند. به عنوان مثال در زمان بروز حوادثی مانند سیل و زلزله بسیاری از مراجع به نمایندگان خود در مناطق مختلف اعلام کردند که بخشی از سهم امام برای کمک به آسیب‌دیدگان سیل و زلزله صرف شود.

کلیک کنید  احیای واقعه عاشورا در سیره امام سجاد(ع)

پاسخ به شبهات خمس

آیا کمک به نیازمندان جایگزین خمس می‌شود؟

خیر؛ خمس را نمی‌توان معادل صدقه و کمک به نیازمندان دانست. در حقیقت خمس، مالی است که فقط حاکم شرع یا مراجع تقلید حق تصرف در آن را دارند. البته این بدان معنی نیست که آنها می‌توانند در هر موردی از این مال استفاده کنند. بلکه این مال نزد آنان به امانت است و آنها موظفند در راه رضای خدا و در راستای ترویج دین خدا آن را مصرف نمایند. بدیهی است با توجه به توصیه مکرر دین اسلام بر لزوم کمک به نیازمندان مراجع عالیقدر نیز همواره این امر را در نظر دارند. بسیاری از مراجع حتّی با وجود تنگدستی شدید هرگز از وجوهات شرعی برای مخارج زندگی شخصی خود استفاده نمی‌کنند. مطابق آنچه از منش مراجع بزرگ دین اسلام به یادگار مانده صرف وجوهات شرعی برای کار خیر بخشی از روال کار ایشان بوده است. امّا به هر حال کسی نمی‌تواند ادعا کند که چون در طول سال به اندازه وسع خود در کمک به نیازمندان مشارکت داشته پس خمسی به گردن او نیست. مسئله خمس که تنها یک پنجم از مازاد درآمد انسان است کاملاً از صدقه و امثال آن مجزا است.

آیا هرکسی می‌تواند خمس مال خود را به نیازمندان اهدا کند؟

خیر؛ در این زمینه مسئله تنها کسب اجازه از مراجع تقلید است و اینکه شاید مصلحت‌اندیشی مراجع بزرگوار موجب استفاده بهینه از مبالغ خمس شود. بنابراین اگر کسی مورد مناسبی برای مصرف خمس می‌شناسد مثلاً منطقه‌ای نیاز به مسجد، کتابخانه یا مدرسه دارد می‌تواند این موضوع را با مرجع تقلید یا نمایندگان او در میان بگذارد. سپس با کسب اجازه از ایشان خمس مال خود را برای ساخت مدرسه، کتابخانه یا مسجد خرج نماید. البته در برخی موارد و با توجه به شرایط جامعه برخی افراد مانند امام موسی صدر به مقلدان خود اجازه می‌دادند اگر نیازمندی می‌شناسند خمس خود را به او بپردازند.

کلیک کنید  ایده‌های اقتصادی برای نیازمندان

اینستاگرام

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

توسط
تومان